Novim Zakonom o zaštiti vazduha, koji je pripremila Vlada, predviđen je stroži sistem kontrole zagađenja, preciznije nadležnosti institucija i mjere za smanjenje emisija štetnih materija, sa krajnjim ciljem postizanja nultog zagađenja i zdravije životne sredine u Crnoj Gori do 2050.

Predlog novog Zakona o zaštiti vazduha uvodi sveobuhvatniji sistem upravljanja kvalitetom vazduha u Crnoj Gori, kroz preciznije definisane nadležnosti institucija, unaprijeđeni monitoring i niz mjera za smanjenje emisija štetnih materija.

Kako se navodi u dokumentu, cilj zakona je postepeno unapređenje kvaliteta vazduha do nivoa koji više neće predstavljati rizik po zdravlje ljudi, prirodne ekosisteme i biodiverzitet.

„Ovim zakonom propisuju se nadležnosti i odgovornosti za zaštitu vazduha, metode za procjenu kvaliteta vazduha, praćenje ambijentalnog vazduha, upravljanje kvalitetom vazduha, kao i mjere za izbjegavanje, sprečavanje i smanjenje zagađenja i njegovih štetnih efekata na zdravlje ljudi i životnu sredinu“, piše u predlogu zakona.

U dokumentu se ističe da je vazduh prirodna vrijednost i dobro u opštoj upotrebi koje uživa posebnu zaštitu u Crnoj Gori. Zagađenje vazduha, kako je precizirano, može poticati iz stacionarnih izvora poput industrijskih postrojenja i tehnoloških procesa, ali i iz pokretnih izvora kao što su motorna vozila, lokomotive, plovila i avioni.

„Izvori zagađivanja moraju biti izgrađeni, opremljeni i održavani tako da ne ispuštaju zagađujuće materije iznad propisanih graničnih vrijednosti, odnosno u količinama koje mogu ugroziti zdravlje ljudi i životnu sredinu“, precizira se u tekstu zakona.

Poseban fokus stavljen je na sistem monitoringa kvaliteta vazduha. Državna mreža mjernih stanica biće unaprijeđena, a kvalitet vazduha pratiće se kroz stalna mjerenja, modeliranje i dodatna indikativna mjerenja u zonama gdje postoji povećan rizik od zagađenja.

Predlog zakona takođe predviđa veću ulogu institucija.

“Ministarstvo nadležno za zaštitu životne sredine koordiniraće nacionalnu strategiju upravljanja kvalitetom vazduha i saradnju sa Evropskom komisijom, dok će Agencija za zaštitu životne sredine biti zadužena za razmjenu podataka, informisanje javnosti i praćenje sprovođenja akcionih planova”, pojašnjeno je u dokumentu.

Centar za ekotoksikološka istraživanja imaće glavnu ulogu u procjeni kvaliteta vazduha i održavanju državne mreže za monitoring.

Osim toga predviđeno je i uvođenje nacionalne strategije upravljanja kvalitetom vazduha, koja će definisati put ka postizanju nultog zagađenja i životne sredine bez toksičnih materija najkasnije do 2050. 

Zakon precizira i obaveze za privredne subjekte čije aktivnosti mogu uticati na kvalitet vazduha.

“Oni će morati da obezbijede tehničke mjere za smanjenje emisija, prate uticaj svojih aktivnosti i pribave dozvolu za emisiju zagađujućih materija”, naglašeno je u dokumentu.

U slučaju kršenja propisa predviđene su i novčane kazne.

“Za pravna lica kazne se kreću od 2.000 do 40.000 eura, dok odgovorna lica u preduzećima mogu biti kažnjena novčanom kaznom od 500 do 4.000 eura”, ističe se u predlogu zakona.

Iz Vlade napominju i da zakon predviđa i veću transparentnost, pa će javnost imati pristup informacijama o kvalitetu vazduha, uključujući indeks kvaliteta vazduha koji će se redovno ažurirati i biti dostupan putem javnih platformi.

Osim toga, građani i organizacije civilnog društva imaće pravo da pred nadležnim sudom ospore odluke ili postupke organa vlasti ukoliko smatraju da su prekršene odredbe zakona koje se odnose na zaštitu vazduha.

“Predloženo je i da novi zakon stupi na snagu osmog dana od objavljivanja u Službenom listu Crne Gore, čime bi prestao da važi važeći Zakon o zaštiti vazduha iz 2010. godine”, zaključeno je u dokumentu.